Zaznacz stronę
logotyp Foormat

Projektujemy doświadczanie komfortu

| |
Moje konto -
       | |
Moje konto   -   
MENUMENU

Były sobie okiennice… (krótka opowieść o okiennicach)

Czym dla oczu są powieki, tym dla okien okiennice. Ładnie zaprojektowane, właściwie dobrane do kształtu ram okiennych oraz elewacji podkreślają estetykę domu widzianego z zewnątrz, jednocześnie zachęcają, by zajrzeć w głębię jego wnętrza. Może to przesada lub lekkie nadużycie… Być może, chociaż analogia wydaje się być słuszna.

Krótki rys historyczny

Pierwsze okiennice pojawiły się w już w antycznych miastach. W ciepłym klimacie śródziemnomorskim okiennice zabezpieczały otwory okienne przed nieproszonymi gośćmi.
Były wykonane z litych desek i przypominały konstrukcją drzwi. Właśnie to pochodzenie potwierdza definicja podana w słowniku warszawskim (J. Karłowicz, A.A., Kryński, W. Niedźwiedzki, Słownik języka polskiego, t. I-VIII, Warszawa 1900-1927): okiennica ‘rodzaj drzwiczek zewnętrznych albo wewnętrznych u okien’. Wraz z rozszerzaniem się Imperium Rzymskiego z ciepłego południa na chłodniejszą północ okiennice chroniły dodatkowo przed deszczem, śniegiem i niską temperaturą.
Szczyt popularności okiennic w Europie przypada na wiek XVIII i XIX, kiedy na stałe wpisały się w krajobraz architektoniczny państw basenu Morza Śródziemnego (Włochy, Hiszpania, Francja, Grecja), jak również Niemiec czy Rosji. W Polsce do dzisiaj są stałym elementem architektury, szczególnie na Podlasiu (gdzie przetrwały drewniane domy), które nazywane jest „krainą otwartych okiennic”. Montowano je na elewacjach pałaców magnackich, szlacheckich dworów, jak również chłopskich chałup. Inwentarze dóbr (np. Inwentarze dóbr biskupstwa chełmińskiego (1723-1747), Inwentarze dóbr biskupstwa chełmińskiego z r. 1759) podają wiele rodzajów okiennic: okiennica drewniana, okiennice malowane czerwono, z góry na dół spuszczające się, okiennice, na zawiasach żelaznych, okiennica podwójna, okiennice składane, okiennice zasuwane.
Z końcem XIX wieku okiennice zaczęły być wypierane przez drewniane rolety zewnętrzne.
W drugiej połowie XX wieku praktycznie zniknęły, gdyż nie pasowały do budownictwa z płyty oraz „klockowatych” domów jednorodzinnych. Od początku XXI wieku okiennice wracają do łask. Zdumiewają bogactwem wzorów i kolorów, dzięki czemu domy nabierają niepowtarzalnego charakteru.

Słów kilka o korzyściach z posiadania okiennic płynących.

Okiennice powstały, by chronić domy przed intruzami i złodziejami. W ciepłym klimacie południowej Europy zabezpieczały wnętrza przed zbytnim ich nagrzaniem w ciągu dnia. Zamknięte wczesnym rankiem nie wpuszczały promieni słonecznych, przedłużając sen domowników. I tę funkcję pełnią po dziś dzień. Nocą umożliwiają bezpieczne pozostawienie otwartego okna. Chronią przed hałasem z zewnątrz. Zapewniają intymność i odseparowują od otoczenia. Zabezpieczają również przed zniszczeniem drewniane elementy okna oraz szyby przed wybiciem. Poprawiają izolację termiczną okien. Producenci współczesnych okiennic podają, że okiennice w zależności od materiału, z jakiego zostały wykonane, poprawiają termoizolacyjność okien nawet do 60%. Osiągnięcie tak wysokiego współczynnika możliwe jest dzięki okiennicom ocieplonym kilkucentymetrową warstwą wełny mineralnej, styropianu lub pianki poliuretanowej, umieszczoną pomiędzy warstwami drewna, PVC, stali czy aluminium. Brzmi zachęcająco, jeśli to prawda.
Badacze kultury i tradycji wschodniego Polesia zwracają uwagę na kolejny aspekt, a mianowicie na magiczne funkcje okiennic. Nasi przodkowie rozpatrywali okno przede wszystkim jako wyjście do innego, zewnętrznego świata. Świat ten często bywał wrogi i ukrywał pewne niebezpieczeństwa, przed którymi trzeba się było bronić. W czasach pogańskich używano w tym celu rozmaitych amuletów i zaklęć. Znaki na okiennicach miały znaczenie sakralne. Ornamentyka okiennic Polesia nawiązuje do zdobnictwa stosowanego we wschodniosłowiańskim budownictwie ludowym. Na przykład, jeden z najbardziej archaicznych symboli słowiańskich wyrzeźbiono na okiennicach domu w Baranowiczach: równoramienny krzyż wieńczony koroną. Symbol ten może nawiązywać także do wyniesienia Jezusa Chrystusa na pozycję królewską. W innej części domu są okiennice z trzema otworami. Liczba trzy od dawna miała znaczenie magiczne. Na przełomie XIX-XX wieku okiennice straciły swe magiczne funkcje a znaki na okiennicach przekształciły się wyłącznie w elementy dekoracyjne, tracąc swe sakralne znaczenie.
W ten sposób dochodzimy do funkcji dekoracyjnej, estetycznej.
Dzięki bogactwu wzorów i kolorów okiennic domy nabierają niepowtarzalnego charakteru. Piękne okiennice wyróżniają domy spośród wielu innych. Są powodem do dumy ich właścicieli i mieszkańców.

Rodzaje okiennic

Współcześnie producenci i dystrybutorzy ofertują wiele modeli okiennic, dlatego skupmy się na kilku z nich:
1. Okiennice lamelowe:
– Typ austriacki – Rama okiennicy wypełniona jest ułożonymi pod kątem poziomymi lamelkami. Szczeble tworzące ażur zamocowane są trwale w ramie w taki sposób, by wystawały poza nią.
– Typ włoski – Rama wypełniona jest tak samo jak w modelu austriackim ale w taki sposób, żeby szczebelki nie wystawały poza jej obrys. W każdej chwili można wymienić uszkodzone lamele, gdyż nie są na stałe związane z ramą okiennicy.
– Typ mieszany – Połączenie typu włoskiego(szczebelki nie wystają poza obrys ramy) i austriackiego (szczebelki są w sposób trwały przymocowane do ramy).
2. Okiennice pełne:
W okiennicach tego typu rama wypełniona jest płytą drewnianą. Charakteryzuje się zwiększoną izolacją termiczną i akustyczną, a także skuteczną ochroną przed panującymi na zewnątrz warunkami atmosferycznymi, odcina w znacznym stopniu dostęp światła, doskonale pełni funkcję przed włamaniem. Wypełnienie może być różnorodne i zależy od wymagań klienta.
3. Okiennice mieszane:
Okiennicą posiada częściowe wypełnienie płytą drewnianą natomiast druga część ramy wypełniona jest lamelkami ażurowymi.
4. Okiennice ruchome lamelowe:
Oparte na zastosowaniu ruchomych lameli w okiennicach. Lamele sterowane są za pomocą dźwigni lub pokrętła . Obracają się w płaszczyźnie poziomej.
Podane powyżej okiennice montuje się na zawiasach.
Oprócz tego okiennice można montować z wykorzystaniem systemów przesuwnych oraz harmonijkowych.
Do produkcji okiennic stosuje się tradycyjne drewno (sosna, mahoń, dąb, buk, modrzew) oraz tworzywo sztuczne i aluminium (w pełnej gamie kolorystycznej, o różnych wzorach). Szczegółów należy szukać bezpośrednio u producentów i dystrybutorów.

Okiennice wracają do łask. Są elementem tradycji polskiej oraz częścią dziedzictwa polskiej architektury tej wiejskiej i tej dworsko-szlacheckiej.
Większość funkcji (m.in. ochronną, izolacyjną) okiennic przejęły współczesne zewnętrzne rolety antywłamaniowe produkowane na skalę masową. Funkcje podobne, choć urok i wdzięk nie ten sam.

Autor: Sławomir Kosiński (data publikacji 14.01.2019r.)

Wszelkie prawa zastrzeżone - Foormat 2019

zasubskrybuj nasz newsletter